<nr>1</nr>De procedure

<nr>2</nr>De verdere beoordeling 2.1. De rechtbank heeft in voornoemd tussenvonnis een deskundige benoemd. De vragen aan de deskundige en diens antwoorden luiden als volgt: 1. bevat het parkeerdek gebreken? Antwoord deskundige: Een onderscheid wordt gemaakt tussen gebreken en schade. Ja, het rijgedeelte van het parkeerdek vertoont ernstige schade. De parkeervakken daarentegen niet, met uitzondering van één, dat gedeeltelijk ook als rijbaan wordt gebruikt. De ernstigste schade bevindt zich onder de rijplaten, 31 stuks. Deze bedekken 31 x 5 vierkante meter. Daaronder is een gedeelte dat niet is beschadigd. Tezamen genomen met de zichtbare schade wordt geschat dat 250 vierkante meter is beschadigd. Dit vertegenwoordigt dan, betrokken op het totaal oppervlak van 1880 m2, circa 13 %. Zo ja: 2 - zijn het meerdere soorten gebreken? Antwoord deskundige: Het betreft een zelf-drainerende rij- en parkeerdek, scheuren worden daarom niet als gebrek in aanmerking genomen. Voor zover gedicht zijn deze ook nagenoeg overal blijvend dicht. In het verst van de hellingbaan gelegen oppervlak zijn aftekeningen van scheuren, maar hebben zich nog niet als scheur gemanifesteerd. De aftekeningen lopen vaak haaks op elkaar en lijken samen te vallen met de isolatieplaten. Bij betrokkenen was daar geen verklaring voor. Voor de deskundige is de meest waarschijnlijke verklaring een in omvang beperkte trekspanning. Ter plaatse van de aftekeningen toont het parkeerdek extra bol. Bij het aanbrengen van de dakbanen, direct op het beton van de druklaag op de kanaalplaten is het verschijnsel bekend van de eenzijdige uitdroging. Daarbij ontwikkelen zich spanningen in het beton, aan de onderkant droogt dit en zal daarbij korter worden, aan de bovenkant direct onder de dampondoorlatende dakbedekking, is dit nog nat en blijft dit op lengte. Het gevolg is het bekende opbollen van de draagvloer. De bovenste (draineer)laag komt op die wijze op trek te liggen met de aftekening als gevolg. Als verschijnsel is dit bij aannemers bekend, in dit geval echter niet onderkend als mogelijke oorzaak. Dit is deels mede verantwoordelijk voor het bewegen van de flexibele draineerlaag bij het berijden. Als gebrek wordt dit echter niet aangemerkt. Wel als schade wordt aangemerkt de kuilen in het rijgedeelte. 2a -is (ook) sprake van een ontwerpfout en/of van vroegtijdige slijtage? Antwoord deskundige: Het gehele systeem is als zodanig, inclusief het eigen gewicht per vierkante meter, besteld door opdrachtgever. Daarbij heeft het akoestisch aspect bij de keuze een doorslaggevende rol gespeeld. Daarbij zijn alternatieve systemen in de beoordeling betrokken geweest. De constructieve aspecten blijken niet meer te achterhalen. Deze zijn van belang bij het beoordelen van de eigenschappen van de draagvloer in relatie tot het statische gewicht van de isolatie- en de draineerlaag enerzijds en de opneembare last in het gebruik bij volle bezetting van het parkeerdek anderzijds. De deskundige wijst op het algemene probleem van parkeer- en brugdekken, waarvan de onderhoudsgevoeligheid bekend en zelfs berucht is in de bouw. Of, zoals in het dossier wordt gesteld, een 2 cm dikkere draineerlaag tot minder problemen had geleid moet gehouden worden tegen het licht van de berekeningen van de constructeur. Deze zijn, zoals vermeld, niet (meer) beschikbaar. Van een ontwerpfout is echter naar de mening van de deskundige geen sprake. Vroegtijdige slijtage tengevolge van het aanbrengen van ondeugdelijk materiaal of een ondeugdelijke verwerking moet eveneens worden uitgesloten daar het materiaal in de parkeervakken ongeschonden is en functioneel is. 3 - wanneer zijn de gebreken ontstaan? Voor of na 5 jaar nadat het parkeerdek in gebruik is genomen? Antwoord deskundige: Gereconstrueerd wordt dat reeds snel scheuren ontstonden. Gezien de materialen, die bestaan uit reactieharsen met vulstoffen, die een elastomere, buigzame of rubberachtige mortel vormen, is krimp en de daarbij ontstane krimpscheuren, inherent aan de gebruikte materialen. Deze zijn reeds in de periode ontstaan voorafgaand aan het gebruik als parkeerdak. Maar deze scheuren zijn niet op te vatten als een gebrek. Tijdens de vijf jaren na ingebruikname is de onderhoudsbehoefte reeds manifest geworden en werden ook reparaties verricht. Deels zijn deze veroorzaakt door evident verkeerd gebruik door de berijders van het parkeerdek. De isolatiematerialen zijn niet bestand tegen de inwerking van oplosmiddelen. Maar vooralsnog lijken deze schades beperkt tot incidenten. Belangrijker zijn bij het ontstaan van schades de dynamische belastingen. Immers, de parkeervakken zijn in volledig bruikbare staat gebleven. Zo is het bijvoorbeeld niet mogelijk om in de parkeervakken hard te remmen of op andere wijze de draineerlaag dynamisch te belasten. In de rijbanen is dit wel het geval. De deskundige wijt de ontstane schade in de rijbanen geheel aan het dynamische gebruik van het parkeerdak. Bij altijd langzaam rijverkeer zou er in het geheel geen schade zijn ontstaan. Er is in de rijbanen aanzienlijke schade ontstaan. Met andere woorden, de rijbanen worden bij herhaling dynamisch overbelast. Er is geen elastomeer of pseudo-elastomeer (zoals gietasfalt) systeem dat bestand is tegen dynamische overbelasting. Maatregelen zoals snelheidsbeperking en toezicht op het rij- en gebruiksgedrag zijn als enige effectief. 4 - is slecht onderhoud (mede) een oorzaak van de gebreken? Zo ja in welke mate? Antwoord deskundige: Er zijn slechts weinig aanwijzingen dat er reparaties slecht zijn uitgevoerd. De zichtbare reparaties tonen deugdelijk. Wel is (niet alleen voor betrokken partijen, maar ook voor de deskundige) duidelijk, dat het uitblijven van herstel na een overbelasting leidt tot het geleidelijk teloorgaan van de eigenschappen van de hele drainagelaag. Partijen zijn het eens over het feit dat op enig ogenblik is besloten geen verder onderhoud meer uit te voeren. Dit is ook duidelijk zichtbaar aan het rijgedeelte voor zover dit niet door rijplaten wordt bedekt. 5 - is herstel van de gebreken mogelijk en zo ja, is in casu deugdelijk hersteld? Antwoord deskundige: Het systeem Bolidrain voorziet in herstel van opgetreden schades. De werkwijze is evenwel niet eenduidig op schrift gesteld. Voor zover thans zichtbaar en niet bedekt door de rijplaten is er deugdelijk hersteld. Uit vergelijking van projectkosten moet blijken wat voordeliger is. Het geheel slopen en vervangen door - wederom- een onderhoudsgevoelig systeem moet worden afgezet tegen het gedeeltelijk vervangen van de rijbanen dan wel het geheel vervangen van de rijbanen. 6 - wat is de technische levensduur van dit soort parkeerdekken? Antwoord deskundige: De technische levensduur van dit soort parkeerdekken, mits normaal gebruikt en deugdelijk onderhouden, moet gesteld worden op 20 tot 25 jaar. 6a -hoe lang gaan andersoortige parkeerdekken mee en wat kosten die? Bij de beantwoording beperkt de deskundige zich tot de niet-demontabele parkeerdekken. Deze worden nagenoeg altijd aangeboden met een garantie met onderhoudscontact voor vijf jaar. In dit opzicht onderscheidt Bolidrain zich niet van de andere systemen. Demontabele systemen blijven buiten beschouwing omdat deze niet voldoen aan de akoestische eis. Ook kunnen deze een zwaarder verkeer toelaten. maar zijn aanmerkelijk duurder en niet vergelijkbaar met de onderhavige toepassing. Het demontabele karakter wordt verkregen door de toepassing van betonnen tegels. Niet·demontabel: Naast gietasfalt systemen zijn er de harde en de elastomere kunststoffen. De harde zijn weer niet drainerend. Van gietasfalt moet de onderhoudbehoefte nog weer hoger worden ingeschat dan van de harde rijlagen. Gietasfalt kan weer niet op de gebruikte isolatie worden aangebracht. Het bereiken van de thermische eis vereist weer een veel duurder isolatiemateriaal. De projectkosten van een parkeerdek met gietasfalt liggen circa 15 % hoger, die met harde kunststoffen ca. 10 % lager dan die van Bolidrain. Deze opgave is echter zeer globaal. Parkeerdaken zijn relatief nieuw, betrouwbare kosteninformatie is nog niet gemakkelijk beschikbaar. 7 - kunt u aangeven welke waarde het parkeerdek voor Sevenborgh heeft gehad ondanks dat er gebreken in zaten? Kon het parkeerdek geheel of gedeeltelijk niet gebruikt worden en zo ja, vanaf wanneer niet, en in welke mate niet? Antwoord deskundige: Naar de mening van de deskundige is het parkeerdak zonder gebreken opgeleverd. In het gebruik is schade ontstaan die aanvankelijk wel, nadien niet meer werd hersteld. Op het moment van de plaatsopname werd het parkeerdek bereden door het publiek. Bij de uitgevoerde herstel activiteiten en bij het in verschillende fasen plaatsen van de rijplaten zal het gebruik belemmerd zijn geweest. Het is echter voor de deskundige niet mogelijk dit te kwantificeren. Vanaf het moment dat er geen onderhoud meer werd uitgevoerd kan het publiek hinder hebben ondervonden van losliggende stukken. Bij weten van de deskundige heeft deze hinder niet tot kosten aanleiding gegeven 8 - heeft u nog overige opmerkingen (bijvoorbeeld over de door partijen in hun brieven van 22 oktober 2012, respectievelijk 24 oktober 2012 voorgestelde vragen) die voor de beoordeling van de zaak van belang zouden kunnen zijn? Antwoord deskundige: Behandeld worden de vragen voor zover deze nog niet expliciet in het bovenstaande aan de orde kwamen. Brief van 22 oktober 2012. Lamsvelt & Vermeulen 3. Hoe is de schade aan de Bolidrain en de onderliggende isolatie ontstaan? De schade aan de Bolidrain ontstaat door dynamische (over)belasting. 4. Is de aangehouden ontwerpdikte van 40 mm Bolidrain voor het onderhavige parkeerdek voldoende om de functionaliteit te waarborgen? Het systeem is een elastomeer systeem. De stijfheid neemt met toenemende hoogte in de derde macht toe. Daaruit zou kunnen worden afgeleid dat een juist iets hogere dikte een betere functionaliteit garandeert. Per definitie bestaat Bolidrain echter uit een drainerende laag met 40 mm dikte. Dit werd impliciet in het bestek voorgeschreven en gekocht. Een laagdikte van 60 mm geeft bovendien een hogere eigen massa, met mogelijk gevolgen voor de constructieve aspecten van de draagvloer en daarmee de bruikbaarheid van het parkeerdek. 7. Is het toegepaste systeem van de hellingbaanverwarming functioneel geschikt? Deze vraag valt buiten de competentie van de deskundige. 10. Is de toegepaste isolatie onder de Bolidrain functioneel en als materiaal geschikt voor deze toepassing? De toegepaste isolatie is algemeen voor dit gebruik en voor de thermische eis waaraan moet worden voldaan. Brief van 24 oktober 2012. AKD Naar de mening van de deskundige zijn alle vragen beantwoord. Slotopmerkingen De rapporten van ABT en van BDA zijn onbevredigend. Het verwijt van BDA dat in het rapport van ABT een onjuiste E-modulus werd gebruikt is cruciaal. Maar het rapport van BDA verwijst voor de oorzaak van de schades naar nader onderzoek. Geen van beide rapporten gaat in voldoende mate in op het evidente verschil tussen de parkeervakken en de rijgedeelten. De parkeervakken zijn vrij van schade. Ook zonder schoonmaakonderhoud en met de situatie dat ook daar water blijft staan en ook daar de draineerlaag vervuild is. Geen van beide rapporten gaat in op: • de dynamische aspecten van het gebruik of • wringkrachten ten gevolge van staande draaiende wielen door rangeren van personenauto's of • eventueel onvoldoende hechting van de isolatie waardoor opdrijving gevolg is. (Ook in dit geval is beweging in de vloer te voelen alleen door belopen). Bij het schademechanisme zoals beschreven in het rapport van ABT zou de deskundige ook spoorvorming in de rijbanen verwachten en niet alleen maar plaatselijke kuilen. Deze worden naar zijn mening veroorzaakt door dynamische overbelasting. Beperking van de snelheid van het verkeer ter plaatse acht de deskundige dan ook primordiaal, wat de keuze van de verdere afhandeling van de schade ook zijn mag. 2.2. De rechtbank vat het deskundigenrapport als volgt samen: de scheuren in het parkeerdek zijn geen gebreken maar zijn een eigenschap die inherent is aan een -waterdoorlatend- parkeerdek. Wel is volgens de deskundige sprake van ernstige schade op het rijgedeelte van het parkeerdek, waarin kuilen zitten. Dit in afwijking van de parkeerplaatsen, waarin geen kuilen zitten. Volgens de deskundige wordt de ernstige schade veroorzaakt door dynamische belasting, zoals hard remmen. Een zodanig rijgedrag is wel mogelijk op het rijgedeelte, maar niet in parkeervakken. Dit verklaart waarom er wel kuilen zitten in het rijgedeelte en niet in de parkeerplaatsen. Als er alleen langzaam zou zijn gereden zou de schade niet zijn ontstaan. De deskundige wijst op het algemene probleem van parkeer- en brugdekken, waarvan de onderhoudsgevoeligheid bekend en zelfs berucht is in de bouw. Een deugdelijk onderhouden parkeersysteem als de onderhavige gaat volgens de deskundige 20 tot 25 jaar mee. Tijdens de vijf jaren na ingebruikname is de onderhoudsbehoefte reeds manifest geworden en werden ook reparaties verricht. Partijen zijn het er volgens de deskundige over eens dat op enig ogenblik is besloten geen verder onderhoud meer te verrichten, hetgeen volgens de deskundige ook duidelijk zichtbaar is aan het rijgedeelte voor zover dit niet door rijplaten wordt bedekt. Sevenborgh heeft 31 stalen rijplaten op het parkeerdek gelegd met een afmeting van 5 x 1 meter per stuk, om de kuilen af te dekken. 2.3. De rechtbank maakt uit het deskundigenrapport de gevolgtrekking dat het parkeerdek tamelijk onderhoudsgevoelig is vanwege schade die optreedt door intensief autoverkeer. In de gegeven omstandigheden kwalificeert dit niet als een tekortkoming. De onderhoudsgevoeligheid is immers een eigenschap die volgens de deskundige bij alle gelijksoortige parkeer- en brugdekken voorkomt en niet specifiek voorbehouden is aan alleen het onderhavige parkeerdek. De rechtbank ziet geen reden te twijfelen aan deze bevinding en neemt deze dan ook over. Voor Bolidt gold daarom niet een bijzondere waarschuwingsplicht dat het parkeerdek onderhoudgevoeliger is dan andere soorten parkeerdekken. De scheuren zijn evenmin een tekortkoming maar een inherente eigenschap van het materiaal. 2.4. Ontbinding van een overeenkomst is toegestaan als sprake is van een tekortkoming. Nu de onderhoudsgevoeligheid geen tekortkoming is, is ontbinding niet mogelijk. Het deskundigenrapport wijst er op dat het product weliswaar onderhoudsgevoelig maar niettemin deugdelijk is. 2.5. Sevenborgh heeft in haar conclusie na deskundigenbericht gesteld dat het parkeerdek een constructiefout heeft en dat de deskundige dit had moeten onderzoeken. Volgens Sevenborgh gaat de deskundige er ten onrechte van uit dat de constructieve gegevens niet meer te achterhalen zijn. Sevenborgh stelt zelf over deze gegevens te beschikken maar de deskundige heeft volgens Sevenborgh nimmer om deze gegevens gevraagd. De rechtbank acht een dergelijke stellingname tardief. De wet voorziet in het recht van partijen om tijdens het deskundigenonderzoek opmerkingen te maken en verzoeken te doen. Het had op weg van Sevenborgh gelegen om de deskundige te verzoeken de constructieve aspecten door te rekenen. Sevenborgh erkent zelf al in haar conclusie na deskundigenbericht dat de deskundige haar een conceptverslag heeft doen toekomen. Dat lijkt toch een geëigende gelegenheid om dit verzoek te doen. Sevenborgh geeft geen goede reden waarom zij heeft nagelaten om dit verzoek te doen. Wel legt Sevenborgh, zonder onderbouwing, haar correspondentie met de deskundige over. Overlegging van stukken waarop geen voldoende duidelijk beroep wordt gedaan volstaat echter niet, omdat de wederpartij zich daar niet goed tegen kan verweren. Daarbij komt dat Sevenborgh haar standpunt als zou sprake zijn van een constructiefout niet goed heeft onderbouwd. Uit het deskundigenrapport volgt immers dat de schade wordt veroorzaakt door gebrekkig onderhoud en niet door een constructiefout. Waarom Sevenborgh niettemin mag menen dat sprake is van een constructiefout valt uit haar stellingen niet af te leiden. 2.6. De rechtbank kan uit de stellingname van Sevenborgh ook niet (goed) afleiden dat in haar optiek Bolidt te kort zou zijn geschoten in haar onderhoudsverplichtingen, integendeel. Sevenborgh stelt dat Bolidt weliswaar drie maal herstelkosten in rekening bracht, maar dat was omdat in die gevallen de schade een van buitenaf komende oorzaak had (namelijk: autobrandstof/ oplosmiddel). De meeste werkzaamheden van Bolidt zijn volgens Sevenborgh voor eigen rekening van Bolidt uitgevoerd (akte tot wijziging van eis alsmede houdende producties, onder 16). Het deskundigenbericht bevestigt overigens dat daar waar hersteld is door Bolidt, dit deugdelijk is geschied. 2.7. Ter comparitie van partijen heeft Sevenborgh zich subsidiair op dwaling beroepen. Dit kan haar niet baten omdat een terecht beroep op dwaling tot vernietiging van de overeenkomst leidt. Vernietiging is evenwel niet gevorderd. Er is slechts ontbinding van de overeenkomst gevorderd. Afgezien hiervan heeft Sevenborgh ook geen feiten of omstandigheden gesteld die de conclusie rechtvaardigen dat een beroep op dwaling terecht zou zijn. 2.8. Sevenborgh zal als de in het ongelijk gestelde partij worden veroordeeld in de proceskosten van Bolidt. Deze kosten worden begroot op € 8.300,-. Dit bedrag bestaat uit € 7.740,- aan salaris advocaat (conform de Liquidatietarieven: tarief VII, € 2.580,- per punt, 3 punten) en € 560,- aan griffierecht. De gevorderde nakosten en wettelijke rente over de proceskosten komen voor toewijzing in aanmerking op na te melden wijze. De kosten van de deskundige zijn voorgeschoten door Sevenborgh en blijven voor haar rekening.