<nr>1</nr>Procesgang

<nr>5</nr>Artikel 11 OLW; detentieomstandigheden <?linebreak?> 5.1 Inleiding De rechtbank heeft eerder geoordeeld dat op dit moment voor de detentie-instellingen in Nîmes, Nanterre, Bois-d’Arcy en Lille-Loos-Sequedin een algemeen reëel gevaar bestaat dat personen die daar zijn gedetineerd onmenselijk of vernederend worden behandeld in de zin van artikel 4 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna: Handvest). In deze zaak hebben de uitvaardigende justitiële autoriteit bij brief van 19 juli 2024 meegedeeld dat de opgeëiste persoon naar alle waarschijnlijkheid in voorlopige hechtenis geplaatst zal worden in de gevangenis van Bordeaux-Gradignan. 5.2 Toetsingskader Voor de beoordeling van de detentieomstandigheden voor voorlopig gedetineerden in de gevangenis van Bordeaux-Gradignan sluit de rechtbank aan bij een arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie van 15 oktober 2019. Uit dit arrest volgt onder meer dat, wanneer een gedetineerde over minder dan 3 m2 aan persoonlijke ruimte beschikt in een meerpersoonscel, dit een sterk vermoeden van schending van het verbod op een onmenselijke of vernederende behandeling met zich meebrengt. Dit sterke vermoeden van schending van het in artikel 4 Handvest bedoelde verbod kan blijkens het arrest normaliter alleen worden weerlegd indien: de persoonlijke ruimte enkel voor korte tijd, bij gelegenheid en in geringe mate wordt gereduceerd ten opzichte van de vereiste minimale 3 m2; hierbij voldoende bewegingsvrijheid buiten de cel wordt geboden en buiten de cel passende activiteiten worden aangeboden; in de inrichting in het algemeen sprake is van decente detentieomstandigheden en de betrokkene niet wordt onderworpen aan andere elementen die worden beschouwd als verzwarende omstandigheden voor slechte detentieomstandigheden. Uit het voornoemde arrest volgt daarnaast dat, wanneer een gedetineerde beschikt over een persoonlijke ruimte van 3 à 4 m2 in een meerpersoonscel, geconcludeerd kan worden dat sprake is van een schending van het in artikel 4 Handvest bedoelde verbod indien het gebrek aan ruimte gepaard gaat met andere slechte materiële detentieomstandigheden, in het bijzonder het ontbreken van toegang tot een binnenplaats of tot frisse lucht en daglicht, slechte ventilatie, te lage of te hoge binnentemperaturen, gebrek aan privacy op het toilet of slechte sanitaire en hygiënische omstandigheden. Wanneer een gedetineerde beschikt over meer dan 4 m2 aan persoonlijke ruimte in een meerpersoonscel en dit aspect van zijn materiële detentieomstandigheden dus geen problemen oplevert, blijven de andere aspecten van deze omstandigheden relevant voor de beoordeling of de detentieomstandigheden van de betreffende gedetineerde adequaat zijn in het licht van artikel 4 Handvest. 5.3 Toepassing op de zaak van de opgeëiste persoon Gelet op de in de rapporten van de Observatoire international des prisons – section française van 16 juni 2022 en de Contrôleur général des lieux de privation de liberté van 30 juni 2022 geuite zorgen over de detentieomstandigheden in de gevangenis van Bordeaux-Gradignan, heeft het openbaar ministerie de uitvaardigende justitiële autoriteit verzocht om te garanderen dat de opgeëiste persoon niet daar zal worden gedetineerd. De Deputy Public Prosecutor van the Bordeaux Public Prosecutor’s heeft bij schrijven van 10 september 2024 echter herhaald dat, gelet op de toekomstige procesvoering bij de rechtbank van Bordeaux, de opgeëiste persoon in Bordeaux-Gradignan gedetineerd zal worden na een eventuele overlevering. Hierbij is ook het volgende vermeld: “However, the Public Prosecutor's Office would like to inform the Dutch authorities of the construction of a new building known as 'CPBG II' within the Bordeaux-Gradignan Prison Centre. With a capacity of 602 beds, this new penitentiary centre meets current health and safety standards. The opening of the new building has led to a reduction in prison overcrowding in the prison and other facilities within the jurisdiction, as well as improved working conditions for staff. ” De rechtbank heeft – mede vanwege het voor verschillende detentie-instellingen in Frankrijk reeds aangenomen algemene reële gevaar van onmenselijke en vernederende behandeling – ambtshalve onderzoek gedaan naar de omstandigheden in het Huis van Bewaring in de penitentiaire inrichting te Bordeaux-Gradignan. Uit informatie op de website Observatoire international des prisons volgt dat de bezettingsgraad per 1 januari 2024 in de penitentiaire inrichting te Bordeaux-Gradignan 230.4% bedroeg. Bij een overbevolking van deze omvang is het naar het oordeel van de rechtbank in de voornoemde detentie-instelling niet onwaarschijnlijk dat de waarborgen van artikel 4 van het Handvest, in het bijzonder het minimum aan personal space van (ten minste een deel van de) gedetineerden, in de genoemde detentie-instelling in het gedrang komt. Dit geldt temeer nu volgens het openbaar ministerie uit recente informatie in de media naar voren lijkt te komen dat ook in de nieuwe afdeling nu al sprake is van een aanzienlijke overbevolking. Aangezien de uitvaardigende justitiële autoriteit in de aanvullende informatie heeft verklaard dat er een nieuwe afdeling is geopend en de rechtbank in het licht van deze ontwikkeling niet over concrete objectieve gegevens beschikt om te kunnen beoordelen of sprake is van een algemeen reëel gevaar van onmenselijke of vernederende behandeling voor gedetineerden die terecht komen in voornoemde penitentiaire inrichting, heeft de rechtbank het onderzoek ter zitting heropend en de officier van justitie verzocht aan de uitvaardigende justitiële autoriteit de volgende vragen te stellen over de detentie-omstandigheden in de detentie-instelling in Bordeaux-Gradignan: 1. Wat is de huidige bezettingsgraad van gedetineerden op de afdeling(en) voor mannelijke voorlopig gedetineerden? 2a. Hoeveel individuele celruimte (personal space) hebben de gedetineerden op deze afdeling(en) tot hun beschikking in een eenpersoons- en meerpersoonscel? 2b. Is dit inclusief of exclusief de sanitaire voorzieningen? 2c. Op welke wijze zijn deze sanitaire voorzieningen afgeschermd? 3. Indien de gedetineerden beschikken over een individuele leefruimte (personal space) van minder dan 4 m2 – gelet op het arrest Dorobantu (ECLI:EU:C:2019:857, punt 75) – dan heeft de rechtbank de volgende aanvullende vragen: a. hoeveel uren per dag verblijven de gedetineerden in hun cel; b. welke mogelijkheden hebben de gedetineerden tot luchten, arbeid, sport, scholing en andere activiteiten buiten hun cel, waaronder toegang tot frisse lucht en daglicht; c. zijn deze mogelijkheden voor alle gedetineerden toegankelijk; d. hoeveel uren per dag kunnen de gedetineerden aan deze activiteiten deelnemen; e. op welke wijze zijn de ventilatie en de binnentemperaturen geregeld? 4. Indien de gedetineerden ook nog beschikken over een individuele leefruimte (personal space) van minder dan 3 m2 – gelet op het arrest Dorobantu (ECLI:EU:C:2019:857, punt 73) – dan heeft de rechtbank ook de volgende aanvullende vragen: a. kan gegarandeerd worden dat een dergelijke reductie van de individuele leefruimte ten opzichte van de vereiste minimale 3m2 enkel voor korte tijd, bij gelegenheid en in geringe mate zal plaatsvinden? b. is in deze penitentiaire inrichting verder sprake van decente detentieomstandigheden en wordt de opgeëiste persoon niet onderworpen aan andere elementen die worden beschouwd als verzwarende omstandigheden voor slechte detentieomstandigheden?