Nummer25/00938

PROCUREUR-GENERAAL BIJ DE HOGE RAAD DER NEDERLANDEN

Nummer25/00938 Zitting 17 maart 2026 CONCLUSIE D.J.C. Aben In de zaak [verdachte] , geboren in [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1973, hierna: de verdachte

Inleiding 1. De verdachte is bij arrest van 13 maart 2025 (parketnr. 21-001546-22) door het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, zittingsplaats Leeuwarden, wegens “voorwerpen binnen een inrichting, of een afdeling daarvan, waarop de Penitentiaire beginselenwet van toepassing is, trachten te brengen waarvan het bezit binnen die inrichting of afdeling verboden is” veroordeeld tot een geldboete van € 400,00, subsidiair acht dagen hechtenis, waarvan € 200,00, subsidiair vier dagen hechtenis voorwaardelijk, met een proeftijd van twee jaren. 2. Het cassatieberoep is op 13 maart 2025 ingesteld namens de verdachte. J.J.J. van Rijsbergen, advocaat in Breda, heeft één middel van cassatie voorgesteld.

Het middel 3. In het middel wordt geklaagd dat “de bewezenverklaring van het – kort gezegd – trachten binnen te brengen van verboden voorwerpen binnen een penitentiaire inrichting” niet kan volgen uit de door het hof gebezigde bewijsmiddelen.

De bewezenverklaring en de bewijsmotivering 4. Ten laste van de verdachte heeft het hof bewezen verklaard dat: “hij op 13 september 2021 te [plaats] , een voorwerp, te weten 228 pillen of 28,09 gram pancreatine, binnen een (afdeling van een) inrichting waarop de Penitentiaire beginselenwet van toepassing was, namelijk [PI] , heeft getracht te brengen, waarvan het bezit binnen die (afdeling van die) inrichting verboden was.” 5. Deze bewezenverklaring berust op de volgende bewijsmiddelen: “1. Een proces-verbaal verhoor getuige met betrekking tot het binnenbrengen van contrabande in de [PI] , pagina’s 1-3, zakelijk weergegeven inhoudende: Als verklaring van [getuige] : Ik ben als medewerker werkzaam voor de Dienst Justitiële inrichtingen. De [PI] waarschuwt bezoekers van gedetineerden dat het verboden is contrabanden de inrichting binnen te brengen. Dat wordt de bezoekers duidelijk gemaakt door borden, posters en folders bij de ingang van de inrichting, het huishoudelijk regelement voor bezoekers en een mededeling in de wachtruimte voor bezoekers. Binnen de [PI] werd een onderzoek naar het binnenbrengen en/of overdragen van contrabande ingesteld in de badafdeling waar aangeleverde invoer (kleding e.d.) voor gedetineerden wordt gecontroleerd. Inname goederen. Op 13-09-2021 onderzocht ik de goederen welke zijn afgegeven door [verdachte] , geboren op [geboortedatum] -1973 voor een justitiabel van de [PI] . Ik zag dat er in de afgegeven goederen een voorwerp zat. Bij controle van dit voorwerp zag ik dat dit vermoedelijk verdovende middelen bevatte. Ik zag namelijk dat dit een stof was welke mij ambtshalve bekend is als: anabolen. Hierop heb ik de verdachte aangehouden voor het binnenbrengen van verdovende middelen in de [PI] . 2. Een proces-verbaal Onderzoek verdovende middelen, pagina’s 5-7, zakelijk weergegeven inhoudende: Als relaas van verbalisanten [verbalisant 1] en [verbalisant 2] : Op 28 september 2021 werd door de Forensische Opsporing een onderzoek ingesteld in verband met een vermoedelijke overtreding van de Opiumwet. Het onderzoek vond plaats aan een hoeveelheid vermoedelijk verdovende middelen die aan ons ter beschikking werd gesteld door de afdeling sporenbeheer van de Forensische Opsporing Eenheid Midden-Nederland. Omschrijving verdovende middelen De aangeboden partij verdovende middelen bestond uit: Goednummer: PL0900-2021293072-2875511 SIN: AANX1408NL Aantal: 228 Omschrijving: Gripzakje met witte pillen Waarnemingen en bevindingen Door ons werd het volgende waargenomen en bevonden. Betreft onderzoek aan: Sporendrager Goednummer: PL0900-2021293072-2875511 SIN: AANX1408NL Relatie met SIN: AAPD2976NL Object: Pillen Aantal/eenheid: 228 stuks Omschrijving: Gripzakje met witte pillen Gewicht netto: 28,09 gram Aantal monsters: 1 Monster A SIN: AAPD2976NL Relatie met SIN: AANX1408NL Spooromschrijving: Overige, pancreatine Bijzonderheden: Indicatief pancreatine. Indicatieve test van monster: FTIR: Positief voor Pancreatine (medicijn bij onvoldoende werking van de alvleesklier) 3. Een proces-verbaal van verhoor verdachte, pagina’s 13-17, zakelijk weergegeven inhoudende: Als vraag van verbalisant (V) en als antwoord van verdachte (A): V: Waar was u 13 september 2021? A: [PI] V: Kunt u vertellen wat er op 13 september 2021 is gebeurd? A: Ik ging op bezoek naar een bekende van mij, [betrokkene 1] . Hij vroeg of ik kleding wilde brengen, waaronder een jas. Er zat iets verstopt in de jas. Toen moest ik mee met een bewaarder van daar. V: Wist degene waar u bij op bezoek zou gaan dat u zou komen? A: Ja, hij had gevraagd of ik kwam. V: Wat is de relatie tussen u en hem? A: Ik heb gedetineerd gezeten in Frankrijk. V: Het contact tussen u en hem was goed en regelmatig? A: Hij belde 1 keer in de twee weken. V: Weet u ook wanneer hij vast is komen te zitten? A: Ergens in februari of maart dit jaar, geen idee. V: Weet u ook waarom hij vastzit? A: Ja, hij heeft het wel verteld. Iets met harddrugs. Hij had dit volgens mij getransporteerd. V: Hoe kwam de kleding aan? A: Zijn nicht woont in Duitsland, daar was het naartoe gestuurd en zij heeft het bij mij gebracht. V: Er zijn pillen gevonden bij u toen u in de [PI] was. Waar waren de pillen gestopt? A: In de jas. Volgens mij in de jaszak. V: Was u zich ervan bewust dat deze pillen onder verboden middelen vallen en dat het in bezit hebben van deze pillen strafbaar is? A: Ik weet dat steroïden verboden middelen zijn en dat je ze niet bij je mag hebben. V: Was u zich ervan bewust dat het naar binnen trachten te brengen van deze pillen strafbaar is? A: Dat je niks naar binnen mag brengen dat weet ik. 4. Een aanvullend proces-verbaal met proces-verbaalnummer PL0900-2021293072-10, op 16 juli 2022 op ambtseed opgemaakt door [verbalisant 3] , hoofdagent bij politie Eenheid Midden-Nederland, zakelijk weergegeven inhoudende : Als relaas van [verbalisant 3] : Het is strafbaar om een goed in te voeren in de penitentiaire inrichting. De penitentiaire inrichting geeft het volgende daarover aan: Goederen meenemen voor gedetineerden Met uitzondering van het invoeren van kleding en schoeisel conform de invoerprocedure, is het voor bezoekers van de inrichting verboden om goederen voor gedetineerden mee de inrichting in te nemen. Goederen zoals telefoons, sim-kaartjes, USB-sticks (gegevensdragers), geld, medicatie en drugs worden beschouwd als verboden goederen. Invoeren van medicijnen is strafbaar gesteld in artikel 429a Wetboek van Strafrecht. Verdachte Achternaam: [verdachte] Voornamen: [verdachte] Goed Goednummer: PL0900-2021293072-2875511 Object: Pillen Spoor identificatienr.: AANX1408NL 5. Een proces-verbaal van verhoor getuige van door de raadsheer-commissaris belast met de behandeling van strafzaken bij dit hof d.d. 16 september 2024, zakelijk weergegeven inhoudende : Als vragen van de raadsheer-commissaris (cursief) en als antwoord van [betrokkene 1] (niet cursief): Heeft u destijds vanuit detentie in de [PI] om toezending van kleding gevraagd? Ja. Aan wie vroeg u dat? Aan veel mensen. Vanuit Litouwen zijn spullen naar mijn nichtje gestuurd, die heeft het aan een vriend gestuurd en die vriend heeft het naar mij gestuurd. Wie vanuit Litouwen heeft dat opgestuurd? Mijn broer, andere mensen, veel mensen. Ik kan het mij niet herinneren. Heeft u aan uw broer ook om toezending van medicijnen gevraagd? Ja, er is iets gestuurd maar het gaat niet om medicijnen. Wat is er gestuurd dan? Sportmedicijnen. Kan het zijn dat het pancreatine heet? Dat zijn anabolen. Ze helpen je om te sporten; echt sportmedicijnen. Is dat dan om meer spiermassa te kweken? Klopt. Heeft u aan uw broer om toezending van die anabolen gevraagd? Aan vrienden, niet aan mijn broer. Hoe is het gekomen dat [verdachte] werd ingeschakeld om kleding in te voeren? Mijn vrienden hebben het naar hem gestuurd en hij bracht de spullen naar mij toe. De pillen zijn onderzocht in Nederland en dat bleek pancreatine te zijn, dit middel is in Nederland vrij verkrijgbaar. Wist u zelf dat die pillen onderweg waren? Ja, in de gevangenis is geen apotheek dus ik kon die zelf niet aanschaffen.” 6. Het bestreden arrest bevat de volgende bewijsoverweging: “De verdediging heeft op twee gronden vrijspraak van het tenlastegelegde bepleit. Ten eerste is aangevoerd dat, nu er na de indicatieve test geen definitieve test is verricht, niet met voldoende mate van zekerheid kan worden vastgesteld welke stoffen de pillen bevatten. Het hof overweegt als volgt. De indicatieve test zoals uitgevoerd door de Politie Eenheid Midden, team forensische opsporing, reageerde positief op de aanwezigheid van pancreatine. Het resultaat van een indicatieve test is op zichzelf onvoldoende voor een bewezenverklaring. Volgens vaste jurisprudentie kan een indicatieve test slechts voor het bewijs worden gebruikt, indien sprake is van aanvullend bewijs. Het hof acht de testuitslag, in combinatie bezien met de bij de raadsheer-commissaris afgelegde verklaring van [betrokkene 1] , die erop neerkomt dat hij had gevraagd om pancreatine, dat hij gebruikt als sportmedicijn, aan hem te leveren, toereikend om te komen tot het oordeel dat de aangetroffen pillen pancreatine bevatten. Het verweer wordt verworpen.”

Het juridisch kader 7. De tenlastelegging en bewezenverklaring zijn toegesneden op artikel 429a lid 1 Sr. Dit artikellid luidt: “Hij die voorwerpen binnen een inrichting, een instelling of een afdeling daarvan waarop de Penitentiaire beginselenwet, de Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden dan wel de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen van toepassing is, brengt of tracht te brengen waarvan het bezit binnen die inrichting, instelling of afdeling verboden is, wordt gestraft met hechtenis van ten hoogste zes maanden of geldboete van de derde categorie.” 8. Artikel 429a Sr is bij wet van 22 mei 2019 in het Wetboek van Strafrecht opgenomen. De memorie van toelichting bij die wet houdt onder meer in: “In justitiële inrichtingen (JI’s) zijn niet alleen voorwerpen die in de vrije maatschappij illegaal zijn, zoals wapens en drugs, verboden. Ook bepaalde voorwerpen die buiten de inrichting niet illegaal zijn, zoals mobiele telefoons en andere informatiedragers en gereedschappen, kunnen in JI’s verboden zijn op grond van de Pbw, de Bvt en de Bjj in combinatie met de huisregels. Het gaat om voorwerpen waarvan het bezit of gebruik de orde en de veiligheid in de inrichting in gevaar kan brengen. (…) Het binnenbrengen in een inrichting van voorwerpen die buiten de inrichting ook illegaal zijn, zoals wapens en drugs, is op dit moment reeds strafbaar. Ook het binnenbrengen van niet illegale, maar in de inrichting wel verboden voorwerpen kan op dit moment onder omstandigheden strafbaar zijn; dat is echter niet altijd het geval. Met dit wetsvoorstel wordt in een aanvullende strafbaarstelling voorzien waardoor ook in die gevallen een strafrechtelijke reactie mogelijk is.

(…) Met «voorwerpen waarvan het bezit binnen een inrichting, instelling of afdeling verboden is» worden voorwerpen bedoeld waarvan dat bezit op grond van de artikelen 45 en 46 Pbw, 44 Bvt en 50 en 51 Bjj in combinatie met de huisregels verboden is. Het kan gaan om voorwerpen die in de hele inrichting verboden zijn of om voorwerpen die op een afdeling worden gebracht waar dat – anders dan op andere afdelingen – niet is toegestaan. (…) De huisregels worden door de directeur van de inrichting vastgesteld. Zie de artikelen 5 Pbw, 7 Bvt en 4 Bjj. Hij zal daarbij, overeenkomstig deze wettelijke bepalingen, het «Model huisregels» in acht nemen. Deze «Model huisregels» bevatten ook bepalingen over voorwerpen die (niet) zijn toegestaan in de inrichting.

In de model-huisregels zullen standaardlijsten worden opgenomen van voorwerpen die in de inrichtingen niet zijn toegestaan. Zo is voor iedereen kenbaar welke voorwerpen wel en welke voorwerpen niet zijn toegestaan in de inrichtingen.

”

9. Artikel 5 lid 1 Penitentiaire beginselenwet (hierna: Pbw) luidt: “De directeur stelt, in aanvulling op de bij of krachtens deze wet gegeven regels en met inachtneming van het dienaangaande door Onze Minister vast te stellen model en door deze te geven aanwijzingen, huisregels voor de inrichting of afdeling vast.” 10. Artikel 45 lid 1 Pbw luidt: “In de huisregels kan worden bepaald dat het bezit van bepaalde soorten voorwerpen binnen de inrichting of een bepaalde afdeling daarvan verboden is, indien dit noodzakelijk is in het belang van de handhaving van de orde of de veiligheid in de inrichting, dan wel de beperking van de aansprakelijkheid van de directeur voor de voorwerpen.” 11. Artikel 1 Regeling model huisregels penitentiaire inrichtingen luidt: “In deze regeling wordt verstaan onder: a. wet: Penitentiaire beginselenwet.” Artikel 2 lid 1 Regeling model huisregels penitentiaire inrichtingen luidt: “De directeur van een penitentiaire inrichting stelt, in aanvulling op de bij of krachtens de wet gegeven regels, met inachtneming van het model opgenomen in de bijlage en de daarbij gegeven aanwijzingen huisregels voor zijn inrichting vast.” 12. Het in artikel 2 lid 1 Regeling model huisregels penitentiaire inrichtingen bedoelde “model” met “aanwijzingen” hield op 13 september 2021 (en houdt nog steeds) onder meer in:

“4.5.1. Voorwerpen in de inrichting (Op de navolgende bepalingen en onderwerpen na, aan de directeur) Het is u toegestaan in uw verblijfsruimte kleding en schoeisel die u nodig heeft voor dagelijks gebruik bij u te houden. De directeur bepaalt welke persoonlijke voorwerpen u in uw verblijfsruimte mag houden. Het is verboden om de volgende voorwerpen in de inrichting in bezit te hebben: drugs vermeld op de lijst 1 en 2 van de Opiumwet 2017, waaronder: (…) (…) voorwerpen waarvoor toestemming van de directeur noodzakelijk is om deze binnen te brengen in de inrichting, waaronder: (…) medicatie (…) overige voorwerpen: (…) voorwerpen waarvan de directeur in hetzij de huisregels hetzij in een afzonderlijk besluit aan een gedetineerde heeft bepaald dat deze in zijn inrichting of op zijn afdeling verboden zijn (…) De directeur kan u toestemming geven om door u gewenste voorwerpen in uw verblijfsruimte te plaatsen dan wel bij u te dragen voor zover dit zich verdraagt met de handhaving van de orde of de veiligheid in de inrichting en de aansprakelijkheid van de directeur voor de voorwerpen.” 13. Uit de huisregels van [PI] zoals die op 13 september 2021 golden, blijkt dat deze door de directeur in zoverre overeenkomstig dit model waren vastgesteld.

De toelichting op het middel 14. Het middel bevat de volgende deelklachten: (i) de bewijsmiddelen houden niet in dat de geteste substantie de substantie betreft die onder de verdachte in beslag is genomen; (ii) de bewijsmiddelen wijzen niet uit dat de in beslag genomen substantie pancreatine bevatte en evenmin dat dit een stof betreft waarvan het bezit binnen [PI] verboden is; (iii) de bewijsmiddelen zijn tegenstrijdig. De bewijsmiddelen 1 en 5 spreken over anabolen en bewijsmiddel 2 spreekt over pancreatine. Pancreatine betreft geen anabolen en wordt niet gebruikt om anabole effecten te bewerkstelligen. Het betreft een alvleeskliermedicijn.

De bespreking van het middel 15. Het hof heeft de bewezenverklaring gegrond op het volgende: - Het proces-verbaal dat is gebruikt als bewijsmiddel 4 – gelezen in samenhang met de als bewijsmiddel 1 gebruikte verklaring van een medewerker van [PI] – wijst uit dat in kleding die door de verdachte naar die pi is meegebracht een verzameling pillen is aangetroffen waaraan de verbalisant een spoor-identificatienummer (SIN) en een goed-nummer heeft verbonden. - Het als bewijsmiddel 2 gebruikte proces-verbaal wijst uit dat een monster uit een verzameling van 228 witte pillen met hetzelfde spoor-identificatienummer en hetzelfde goed-nummer als hiervoor bedoeld, op zijn samenstelling is onderzocht. Het testresultaat is indicatief voor pancreatine, een alvleeskliermedicijn. - De als bewijsmiddel 5 gebruikte verklaring van (de ‘justitiabel’) [betrokkene 1] houdt in dat de verdachte voor hem het middel pancreatine naar de pi heeft meegebracht. - De verdachte heeft meegedeeld (bewijsmiddel 3) dat er door een medewerker van de pi pillen zijn aangetroffen in kleding die hij ten behoeve van [betrokkene 1] naar de pi had meegenomen. 16. Uit een en ander heeft het hof kunnen afleiden dat in door de verdachte naar [PI] meegebrachte kleding een verzameling van 228 pillen bevattende pancreatine, een medicijn, is aangetroffen. Onder het kopje ‘Het juridisch kader’ is hierboven uiteengezet dat en op welke juridische gronden het bezit van medicatie in [PI] (zonder toestemming van de directeur) verboden (was en) is. Niet ter zake doet of dit medicijn tevens met het oog op spieropbouw kan worden benut. Op het voorgaande stuiten alle klachten af.

Slotsom 17. Het middel is tevergeefs voorgesteld. 18. Ambtshalve heb ik geen gronden aangetroffen die tot vernietiging van de bestreden uitspraak aanleiding behoren te geven. 19. Deze conclusie strekt tot verwerping van het beroep. De procureur-generaal bij de Hoge Raad der Nederlanden AG

Stb. 2019, 200. Kamerstukken II 2017/18, 34982, nr. 3, p. 1. Kamerstukken II 2017/18, 34982, nr. 3, p. 4. Kamerstukken II 2017/18, 34982, nr. 3, p. 4 en 5. Dit model is een uitwerking van de wet en bevat onderdelen die voor alle huisregels verplicht zijn, aldus RSJ 9 april 2025, 23/36643/GA, toegankelijk via https://puc.overheid.nl/rsj/. Het betreft de ‘Huisregels [PI] versie 1.0 - 25 juni 2020’, die mij zijn toegezonden door de juridisch adviseur van de [PI] , op mijn verzoek om verstrekking van de huisregels die op 13 september 2021 van kracht waren. Vgl. HR 6 april 2010, ECLI:NL:HR:2010:BL8682 (HR: art. 81.1 RO), voor een geval waarin eveneens voor het bewijs gebruik was gemaakt van een indicatieve test die een positieve indicatie voor cocaïne opleverde en een aanvullende verklaring, te weten de verklaring van de verdachte dat hij vijftien snowseals met cocaïne had gekocht.