<nr>1</nr>Contante stortingen

<nr>4</nr>Eindconclusie Het hof is van oordeel dat betrokkene de volgende bedragen wederrechtelijk heeft verkregen: (…) - Netto contante stortingen op eigen rekening in de periode van 1 januari 2010 tot en met 31 december 2012 € 50.538,41 - Netto contante stortingen op rekening [betrokkene 1] € 37.085,- (…) Gelet op bovenstaande stelt het hof het bedrag waarop het wederrechtelijk verkregen voordeel wordt geschat vast op € 279.339,35. Bewijsvoering Het hof grondt zijn overtuiging dat de betrokkene het hiervoor bedoelde voordeel heeft verkregen op de feiten en omstandigheden die in de volgende bewijsmiddelen zijn vervat en ontleent aan de inhoud daarvan tevens de schatting van bedoeld voordeel. Bewijsmiddelen 1. het arrest van de meervoudige kamer van dit hof, gewezen in de strafzaak tegen de betrokkene van 15 april 2022 en de daaraan gehechte bewijsmiddelenbijlage; 2. het "Rapport berekening wederrechtelijk verkregen voordeel per delict" van 26 juli 2017, opgemaakt door de daartoe bevoegde opsporingsambtenaar [verbalisant] , en de daaraan gehechte bijlagen; 3. het "proces-verbaal aanvulling ontneming brief d.d. 21 februari 2018", opgemaakt door de daartoe bevoegde opsporingsambtenaar [verbalisant] , en de daaraan gehechte bijlagen.” Een nadere toelichting op het eerste middel 12. In de toelichting op het middel betogen de stellers ervan dat “uit het verhandelde ter terechtzitting” – naar ik begrijp: de terechtzitting in eerste aanleg – blijkt dat de betrokkene heeft aangevoerd dat hij van 2010-2013 over voldoende legale inkomsten beschikte en dus gemotiveerd heeft betwist dat er in die periode sprake was van wederrechtelijk verkregen voordeel. Het hof heeft, voor wat betreft de vaststelling van het wederrechtelijk verkregen voordeel, slechts overwogen dat dit voordeel uit ‘onderzoek’ is gebleken. Het hof heeft echter niet met voldoende mate van nauwkeurigheid de vindplaatsen aangeduid van de aan het financieel rapport of aan andere wettige bewijsmiddelen ontleende feiten en omstandigheden waarop het zijn schatting van het wederrechtelijk verkregen voordeel (ten aanzien van ‘de contante stortingen op eigen rekening in de periode van 1 januari 2010 t/m 31 december 2012’ en de ‘contante stortingen op rekening van [betrokkene 1] ’) heeft gebaseerd. 13. Gelet op het voorgaande is ’s hofs schatting van het wederrechtelijk verkregen voordeel ontoereikend gemotiveerd, aldus de stellers van het middel. Het beoordelingskader ten aanzien van de schatting van het wederrechtelijk verkregen voordeel 14. Voor de beoordeling van het middel acht ik de volgende overwegingen uit HR 4 juni 2013, ECLI:NL:HR:2013:BX8746, NJ 2013/546, m.nt. Borgers (onder NJ 2013/544) van belang (onderstrepingen mijnerzijds): “(i) Krachtens artikel 511f Sv kan de schatting van het op geld waardeerbare wederrechtelijk verkregen voordeel slechts worden ontleend aan wettige bewijsmiddelen. Ingevolge artikel 511e lid 1 Sv (in eerste aanleg) en artikel 511g lid 2 Sv (in hoger beroep) is op de uitspraak op een vordering tot ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel artikel 359 lid 3 Sv van overeenkomstige toepassing. Dat betekent dat die uitspraak de bewijsmiddelen moet vermelden waaraan de schatting van het wederrechtelijk verkregen voordeel is ontleend met weergave van de inhoud daarvan, voor zover bevattende de voor die schatting redengevende feiten en omstandigheden. (ii) Als wettig bewijsmiddel zal veelal een (in het kader van een strafrechtelijk financieel onderzoek opgesteld) financieel rapport in het geding zijn gebracht met een beredeneerde, al dan niet door de methode van vermogensvergelijking verkregen, begroting van het bedrag waarop het wederrechtelijk verkregen voordeel kan worden geschat. Een dergelijk rapport is doorgaans zo ingericht dat daarin onder verwijzing naar of samenvatting van aan de inhoud van andere wettige bewijsmiddelen ontleende gegevens gevolgtrekkingen worden gemaakt omtrent de verschillende posten die door de opsteller(s) van het rapport aan het totale wederrechtelijk verkregen voordeel ten grondslag worden gelegd. In beginsel staat geen rechtsregel eraan in de weg om de schatting van het wederrechtelijk verkregen voordeel uitsluitend op de inhoud van een financieel rapport als zojuist bedoeld te doen berusten. (iii) Indien en voor zover een in het financieel rapport gemaakte gevolgtrekking is ontleend aan de inhoud van een of meer wettige, voldoende nauwkeurig in dat rapport aangeduide bewijsmiddelen en die gevolgtrekking – blijkens vaststelling door de rechter – door of namens de betrokkene niet of onvoldoende gemotiveerd is betwist, kan de rechter bij de opgave van de bewijsmiddelen waaraan de schatting van het wederrechtelijk verkregen voordeel is ontleend, volstaan met de vermelding van (het onderdeel van) het financieel rapport als bewijsmiddel waaraan de schatting (in zoverre) is ontleend en het weergeven van die gevolgtrekking uit het rapport. (iv) Indien door of namens de betrokkene zo een gevolgtrekking wel voldoende gemotiveerd is betwist, dienen aan de motivering van de schatting van het wederrechtelijk verkregen voordeel nadere eisen te worden gesteld. In dat geval zal de rechter in zijn overwegingen met betrekking tot die schatting moeten motiveren op grond waarvan hij ondanks hetgeen door of namens de betrokkene tegen die gevolgtrekking en de onderliggende feiten en omstandigheden is aangevoerd, die gevolgtrekking aanvaardt. Indien de rechter de aan het financieel rapport of aan andere wettige bewijsmiddelen ontleende feiten en omstandigheden, die hij bij zijn oordeel daaromtrent betrekt en die redengevend zijn voor de schatting van het wederrechtelijk verkregen voordeel, in de overwegingen (samengevat) weergeeft onder nauwkeurige vermelding van de vindplaatsen daarvan, is aan de uit art. 359, derde lid, Sv voortvloeiende verplichting voldaan.”

De bespreking van het eerste middel 15. Blijkens vaste rechtspraak van de Hoge Raad verplicht geen rechtsregel de rechter te beslissen omtrent enig namens de verdachte (of i.c. de betrokkene) gevoerd verweer dat niet door of namens hem ter terechtzitting uitdrukkelijk is voorgedragen. Evenmin is de rechter gehouden te responderen op verweren en uitdrukkelijk onderbouwde standpunten die in eerste aanleg zijn gevoerd, maar in hoger beroep niet zijn herhaald. Bij de bespreking van het middel laat ik de verweren en/of uitdrukkelijk onderbouwde standpunten zoals in eerste aanleg voorgedragen – en waarop de steller van het middel zich blijkens zijn cassatieschriftuur beroept – dan ook buiten beschouwing. 16. Ter terechtzitting in hoger beroep heeft de verdediging enkel aangevoerd dat de ontnemingsvordering, gelet op de verweren strekkende tot vrijspraak, dient te worden afgewezen. Het hof heeft bij de vaststelling van het wederrechtelijk verkregen voordeel overwogen dat het uitgaat van de juistheid van de inhoud en onderbouwing van het (in het kader van het strafrechtelijk financieel onderzoek opgestelde) financieel rapport en bijbehorend proces-verbaal en dat het de conclusies en berekeningen die daaruit volgen overneemt, “temeer nu te dien aanzien door de verdediging geen verweer is gevoerd”. 17. Gelet op de hiervoor onder randnummer 14 geciteerde rechtspraak van de Hoge Raad, getuigt het oordeel van het hof niet van een onjuiste rechtsopvatting, is het evenmin onbegrijpelijk en toereikend gemotiveerd. De onder randnummer 11 weergegeven bewijsmiddelen geven bovendien een toereikende aanduiding van de feiten en omstandigheden die het hof aan zijn oordeel omtrent de omvang van het wederrechtelijk verkregen voordeel ten grondslag heeft gelegd. 18. Het middel dat klaagt dat de schatting van het wederrechtelijk verkregen voordeel ontoereikend is gemotiveerd, faalt. Het tweede middel 19. Het tweede middel behelst de klacht dat de redelijke termijn als bedoeld in artikel 6 lid 1 EVRM in de cassatiefase is overschreden, omdat de stukken te laat door het hof zijn ingezonden. 20. Namens de betrokkene is op 22 april 2022 beroep in cassatie ingesteld. De stukken van het geding zijn op 17 april 2023 bij de Hoge Raad binnengekomen, derhalve bijna twaalf maanden na het instellen van het cassatieberoep. Dat brengt met zich dat de inzendtermijn van acht maanden is overschreden. Tot cassatie behoeft dit echter niet te leiden. Immers, ook in de strafzaak die met deze ontnemingszaak samenhangt (22/01514), is de redelijke termijn in de cassatiefase overschreden. In de strafzaak heb ik om die reden geadviseerd tot vermindering van de opgelegde gevangenisstraf. Gelet daarop kan in deze ontnemingszaak worden volstaan met het oordeel dat de redelijke termijn is overschreden, en is er geen aanleiding om aan dat oordeel enig ander rechtsgevolg te verbinden. Slotsom 21. Het eerste middel faalt en kan worden afgedaan met een aan artikel 81 lid 1 RO ontleende motivering. Het tweede middel is gegrond, maar behoeft niet tot cassatie te leiden. 22. Ambtshalve gronden die tot vernietiging van de bestreden uitspraak aanleiding behoren te geven heb ik niet aangetroffen. 23. Deze conclusie strekt tot verwerping van het beroep. De procureur-generaal bij de Hoge Raad der Nederlanden AG