GERECHTSHOF DEN HAAG

Beoordeling van het hoger beroep l. Tegen de feiten zoals die door de kantonrechter zijn vastgesteld is geen bezwaar gemaakt. Het hof zal daarvan dan ook uitgaan. Het gaat in deze zaak om het volgende: - [verzoeker], geboren op [datum ] 1954 is op 1 november 1991 in dienst getreden bij de stichting Werkbij op basis van een "arbeidsovereenkomst banenpool". De stichting Werkbij voerde banen uit in het kader van de Rijksbijdrageregeling Banenpools. - Per 1 januari 1998 is de Rijksbijdrageregeling Banenpools komen te vervallen. Ingevolge artikel 24 WIW (Wet Inschakeling Werkzoekenden) werden de arbeidsovereenkomsten banenpool met ingang van die datum aangemerkt als dienstbetrekking in het kader van de WIW. [verzoeker] is toen van rechtswege in dienst gekomen bij de Gemeente. Stichting Werkbij bleef verantwoordelijk voor de feitelijke uitvoering van de arbeidsovereenkomst. - Op 16 november 2010 heeft het college van B&W van de Gemeente besloten tot afbouw van de WIW-banen uiterlijk per 1 juli 2012. In het plan van aanpak “afbouw ID en WIW banen” is opgenomen dat “..de inzet (is) om het aantal gedwongen ontslagen tot een minimum te beperken. Daartoe (...) komt er een specifieke regeling voor 55-plussers”. - 0p 28 juni 2011 heeft het college van B&W een Sociaal Plan WIW 2011-2012 op hoofdlijnen gepresenteerd (verder: het Sociaal Plan). Dit plan is tot stand gekomen in overleg met de vakbond en de ondernemingsraad. In dit plan staat onder meer: “Formele einddatum WIW banen per 1 juli 2012. Per 1 juli zal van deel van de werknemers daadwerkelijk afscheid genomen worden. (...) Voor de overige groepen werknemers worden per 1 juli 2012 in eerste instantie in maatregelen ingezet waarmee hun arbeidskansen zo optimaal mogelijk worden benut. Voor oudere werknemers (van 55 tot 62 jaar) is een doorwerkregeling getroffen. (...) Voor degenen dieper 1 juli 2012 nog geen ander werk hebben worden de in het sociaal plan genoemde maatregelen ingezet.” Het Sociaal Plan is nader uitgewerkt in het Sociaal Uitvoeringsplan WIW 2011-2012 (verder: het Sociaal Uitvoeringsplan). Hoofdstuk 3 van dit plan bevat voorzieningen die voor alle WIW-werknemers worden ingezet gedurende de periode 1 juli 2011 tot 1 juli 2012. Hoofdstuk 6 ziet op afspraken voor voorzieningen voor WIW- werknemers die op 1 juli 2011 55 jaar of ouder zijn en op 1 juli 2012 jonger dan 62 jaar zijn. “6.1 De WIW-werknemer als bedoeld in dit hoofdstuk die geen reguliere baan heeft gevonden voor 1-7-2012 blijft werkzaam voor de huidige inlener onder voorwaarde dat de inlener een reële bijdrage levert in de loonkosten van de werknemer; (…) 6. 7 Degenen die na 1 juli 2012 hun inlener verliezen en niet kunnen worden geplaatst bij een andere inlener of werkgever hebben tot uiterlijk 1 september 2015 recht op een suppletie.” - Op 1 juli 2011 was [verzoeker] 57 jaar oud. - Op 21 juni 2012 werd bekend dat [verzoeker] was geplaatst bij Biesieklette en daar kon gaan werken als stallingsmedewerker. - Op 16 juli 2012 heeft de Gemeente [verzoeker] een brief gestuurd waarin onder meer is opgenomen: “Vanwege bezuinigingen heeft het college van B&W van Den Haag in 2010 besloten tot afbouw van de WIW regeling. Om een en ander in goede banen te Leiden is door het college een eenmalig afbouwbudget beschikbaar gesteld. In overleg met vertegenwoordigers van vakbonden en ondernemingsraad is een sociaal plan afbouw W1W 2011-20]2 tot stand gekomen. Onder toepassing van dit sociaal plan is voor u de volgende voorziening getroffen: U wordt vanaf 1 juli 2012 tot uiterlijk [datum ] 2016 gedetacheerd bij Bieslieklette. Gedurende deze periode blijft u in dienst van de gemeente Den Haag.” - [verzoeker] heeft het aanbod van de Gemeente geaccepteerd en heeft sinds juli 2012 bij [verzoeker] gewerkt. - Op 7 april 2016 heeft de Gemeente een aanvraag voor een ontslagvergunning voor [verzoeker] ingediend bij het UWV. - Op 7 juni 2016 heeft de Gemeente de arbeidsovereenkomst met [verzoeker] opgezegd tegen 1 oktober 2016 nadat het UWV op 30 mei 2016 een ontslagvergunning had verleend. - [verzoeker] verzoekt in dit geding toekenning van een transitievergoeding van € 32.766,68 bruto vanwege de opzegging van de arbeidsovereenkomst. - De kantonrechter heeft in zijn beschikking van 15 februari 2017 het verzoek van [verzoeker] tot veroordeling van de Gemeente tot betaling van een transitievergoeding afgewezen en [verzoeker] in de kosten van de procedure veroordeeld. 2. [verzoeker] is in beroep gekomen tegen de beschikking van de kantonrechter onder aanvoering van vier grieven met conclusie tot vernietiging van die beschikking en toewijzing aan hem van de verzochte transitievergoeding alsmede wettelijke rente, en oplegging aan de Gemeente van de verplichting een deugdelijke specificatie te verschaffen op straffe van verbeurte van een dwangsom. Met zijn grieven richt [verzoeker] zich tegen het oordeel van de kantonrechter dat de overgangsregeling transitievergoeding van toepassing is. Hij voert daartoe aan dat niet voldaan is aan de in het Besluit Overgangsrecht Transitievergoeding (Stb. 2015, 172; hierna: het Besluit) in artikel 2 opgenomen voorwaarden aangezien het Sociaal Plan waarnaar de kantonrechter verwijst is vervallen (met een beroep op lid 4 van artikel 2 van dat Besluit), hij geen rechten aan het Sociaal Plan kon ontlenen op 1 juli 2015 en in het Sociaal Plan geen sprake is van een voorziening als bedoeld in art. 2 lid 1 Besluit. Ter onderbouwing van dat laatste heeft [verzoeker] voorafgaand aan de mondelinge behandeling een nieuwe productie ingebracht (productie 5, een brief met als onderwerp “deskundigen oordeel SRK “). Het hof verwerpt het bezwaar van de Gemeente tegen het (late tijdstip van) overleggen van dit advies, nu daarin geen nieuwe feiten of stellingen zijn opgenomen maar een uitwerking wordt gegeven van het standpunt van [verzoeker] dat de onderhavige doorwerkregeling geen voorziening is in de zin van art. 2 lid 1 Besluit. Naar het oordeel van het hof heeft de Gemeente redelijkerwijs voldoende tijd en gelegenheid gehad om op de mondelinge behandeling op het stuk te reageren. Het hof zal de inhoud van dit stuk dan ook bij zijn oordeel betrekken. 3. De Gemeente heeft verweer gevoerd en verzocht de beschikking van de kantonrechter te bekrachtigen. De Gemeente heeft daarbij eveneens een beroep gedaan op het overgangsrecht Wet Werk en Zekerheid (verder: WWZ), meer in het bijzonder artikel XXII lid 7 WWZ, nader uitgewerkt in het Besluit, en gesteld dat het Sociaal Plan en het Sociaal Uitvoeringsplan en de daarin opgenomen regeling oudere werknemers voldoen aan de vereisten van het overgangsrecht. Uit hoofde van deze lopende collectieve afspraak heeft [verzoeker] recht op verschillende voorzieningen als bedoeld in artikel XXII zevende lid WWZ, aldus de Gemeente, waardoor hij opzegging van de arbeidsovereenkomst geen transitievergoeding als bedoeld in artikel 7:673 lid 1 aanhef en onder a BW is verschuldigd. 4.1. Artikel 7:673 lid 1 aanhef en onder a BW bepaalt dat de werkgever aan de werknemer een transitievergoeding is verschuldigd indien de arbeidsovereenkomst ten minste 24 maanden heeft geduurd en de arbeidsovereenkomst op verzoek van de werkgever is ontbonden. Artikel 7:673 BW is per 1 juli 2015 in werking getreden en heeft directe werking. Artikel XXII lid 7 WWZ luidt: “In afwijking van de artikelen 673 en 6 73 ci van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek kan bij of krachtens algemene maatregel van bestuur worden bepaald dat de transitievergoeding geheel of gedeeltelijk niet verschuldigd is gedurende een bepaalde periode en onder bepaalde voorwaarden, indien de werknemer wegens de beëindiging van de arbeidsovereenkomst recht heeft op een vergoeding of voorziening, op grond van tussen de werkgever of verenigingen van werkgevers en de werknemer of verenigingen van werknemers voor het tijdstip van inwerkingtreding van artikel J onderdelen Ven W van deze wet gemaakte afspraken.” Het Besluit, dat in werking is getreden op 1 juli 2015, is de algemene maatregel van bestuur waarin artikel XXII lid 7 WWZ nader is uitgewerkt. Het Besluit bepaalt onder meer: “Artikel 2 Geen transitievergoeding verschuldigd bij lopende collectieve afspraken met verenigingen van werknemers. . 1. Indien de werknemer op grond van tussen de werkgever of vereniging van werkgevers en verenigingen van werknemers gemaakte afspraken recht heeft op vergoedingen of voorzieningen als bedoeld in artikel XXII zevende lid van de Wet werk en zekerheid is de transitievergoeding niet verschuldigd, tenzij overeengekomen is dat de werknemer recht heeft op die vergoeding of voorziening in aanvulling op de transitievergoeding. (...)” Blijkens de toelichting op het Besluit is het doel van de overgangsregeling om dubbele betalingen bij beëindiging van een arbeidsovereenkomst ná 1juli 2015 te voorkomen in gevallen waarin de werkgever gebonden is aan afspraken die gemaakt zijn vóór 1 juli 2015 over voorzieningen of vergoedingen waarop de werknemer recht heeft wegens het beëindigen van de arbeidsovereenkomst. 4.2. Partijen verschillen van mening over de betekenis van het Sociaal Plan en het Sociaal Uitvoeringsplan en de daarin opgenomen afspraken voor de toepasselijkheid van art. 2 Besluit. 4.3. Het is onbetwist dat het Sociaal Plan en het Sociaal Uitvoeringsplan in overleg met de vakbond en de ondernemingsraad tot stand zijn gekomen en erop gericht waren de negatieve gevolgen van de beëindiging van de WIW regeling voor de gehele groep werknemers die dit betrof zoveel mogelijk te beperken. De beide plannen gezamenlijk zijn daarmee te beschouwen als een collectieve afspraak als bedoeld in artikel 2 van het Besluit. 4.4. Uit de inhoud van het Sociaal Uitvoeringsplan zoals hiervoor weergegeven blijkt dat het voorzieningen bevat die voor alle WIW-werknemers worden ingezet in de periode 1 juli 2011 tot 1 juli 2012 ter ondersteuning van die werknemers bij het vinden van werk en dat daarin daarnaast diverse maatregelen zijn opgenomen die worden ingezet voor verschillende categorieën WIW-werknemers al naar gelang hun arbeidskansen die samenhangen met hun leeftijd. Verder blijkt daaruit dat op een deel van die afgesproken maatregelen eerst ná 1 juli 2012 aanspraak gemaakt kan worden en dat de duur zowel als de aard van de aanspraak afhankelijk is van de leeftijd van de belanghebbende. Van verval van het Sociaal Plan per 1juli 2012 is dus geen sprake. De vergelijking met cao afspraken die naar hun aard een in tijd beperkte geldingsduur hebben gaat niet op. 4.5. De in het Sociaal Plan opgenomen “doorwerkregeling” maakte de aanstelling van [verzoeker] met ingang van 1 juli 2012 bij Biesieklette die als inlener fungeerde, mogelijk. De hem toegezegde aanspraak tot voortzetting van die aanstelling tot het bereiken van de leeftijd van 62 jaar, vloeit eveneens rechtstreeks voort uit het Sociaal Plan, zoals ook blijkt uit de aan hem gezonden brief van de Gemeente van 16 juli 2012 . Verder kreeg [verzoeker] op grond van het Sociaal Plan een aanspraak op een suppletie tot 1 september 2015 in het geval de overeenkomst met de inlener voortijdig zou worden beëindigd. Op 1 juli 2015 was [verzoeker] nog geen 62 jaar en werkte hij nog bij Biesieklette: hij kon dus op 1 juli 2015 nog steeds rechten ontlenen aan het Sociaal Plan en deed dat feitelijk ook. 4.6. [verzoeker] heeft verder betoogd dat de afgesproken regelingen in het Sociaal Plan en het Sociaal Uitvoeringsplan niet kunnen worden aangemerkt als voorziening in de zin van het Besluit. De doorwerkregeling heeft een heel ander karakter volgens hem aangezien hem uit dien hoofde niets is aangeboden waarvoor geen tegenprestatie werd verlangd. Er was geen sprake van een vergoeding maar het ging in het Sociaal Plan en het Sociaal Uitvoeringsplan om een regeling ter invulling van passende arbeid. Van cumulatie van vergoedingen die de overgangsregeling beoogt te voorkomen is geen sprake, aldus [verzoeker] De getroffen regelingen komen niet overeen met de bedoeling van de transitievergoeding en zijn dus niet aan te merken als een aan de transitievergoeding gelijkwaardige voorziening. 4.7. De Gemeente heeft bestreden dat er een regel is die voorschrijft dat bij aanspraak op een voorziening geen tegenprestatie hoeft te worden geleverd. Het criterium is volgens de Gemeente dat de in het Sociaal Plan en het Sociaal Uitvoeringsplan neergelegde afspraken ertoe hebben geleid dat [verzoeker] in een aanzienlijk betere vermogenspositie is komen te verkeren dan wanneer zijn dienstverband op 1 juli 2012 zou zijn beëindigd hetgeen zou zijn gebeurd bij afwezigheid van het Sociaal Plan en het Sociaal Uitvoeringsplan. Immers [verzoeker] heeft hierdoor een aantal jaren langer een salaris kunnen ontvangen dat, vanwege de afstand van [verzoeker] tot de arbeidsmarkt, ruim boven de werkelijke arbeidswaarde lag en op die grondslag pensioen kunnen opbouwen. Verder heeft hij doordat hij ná 1juli 2012 nog werkte kunnen bijdragen aan een verbetering van zijn positie op de arbeidsmarkt en het eventuele beroep op een WW-uitkering uitgesteld waardoor het gat tot zijn AOW gerechtigde leeftijd is verkleind, aldus de Gemeente. Daarnaast beroept de Gemeente zich op de hoge kosten die gemaakt zijn voor de uitvoering van de doorwerkregeling: zij schat dat ten behoeve van [verzoeker] in totaal € 108.426,76 is uitgegeven. Dat bedrag overstijgt in aanzienlijke mate de verzochte transitievergoeding. Het al dan niet gelijkwaardig zijn van de voorziening met een transitievergoeding is niet relevant omdat artikel 7:673 b BW hier niet aan de orde is, aldus de Gemeente. 4.8. Over de vraag of een doorwerkregeling als in dit geding aan de orde kan worden gekwalificeerd als een voorziening in de zin van artikel XXII WWZ en art. 2 Besluit, overweegt het hof als volgt. Volgens de Nota van Toelichting bij het Besluit vallen onder voorzieningen alle afspraken die geen vergoedingen zijn waaraan de werknemer op 1 juli 2015 rechten kan ontlenen wegens het beëindigen van de arbeidsovereenkomst. Verder wordt in de Nota van Toelichting aangegeven dat voorzieningen in natura kunnen zijn zoals bijvoorbeeld afspraken over om- of bijscholing en dat de omvang van de waarde van zowel vergoedingen als voorzieningen niet altijd is te kwantificeren. Het gaat er dus met om of een voorziening de werkgever een op geld waardeerbaar bedrag kost dat gelijk is aan een eventuele transitievergoeding. In zoverre is het hof van oordeel dat een doorwerkregeling als de onderhavige een voorziening kán zijn als bedoeld in artikel XXII WWZ en art. 2 Besluit. 4.9. Bij de beantwoording van de vraag of de doorwerkregeling waarop [verzoeker] aanspraak heeft gehad, heeft te gelden als een voorziening als bedoeld in het Besluit Overgangsrecht Transitievergoeding dient allereerst tot uitgangspunt de tekst van artikel XXII lid 7 WWZ en van artikel 2 lid 1 Besluit. Volgens die tekst, zoals hiervóór geciteerd, moet het gaan om een vergoeding of voorziening waarop de werknemer wegens de beëindiging van de arbeidsovereenkomst recht heeft. Uit de aard van de regeling (overgangsrecht) volgt dat de wetgever hier het oog heeft op de beëindiging van de arbeidsovereenkomst na inwerkingtreding van de WWZ, omdat zich anders geen vraag van overgangsrecht zou voordoen. Dit volgt ook uit de ratio van de overgangsregeling: het voorkomen van dubbele aanspraken, zowel op de transitievergoeding als op een andere vergoeding/voorziening wegens het einde van de arbeidsovereenkomst. In dit geding gaat het aldus om de vraag of [verzoeker] wegens de beëindiging van de arbeidsovereenkomst per 1 oktober 2016 recht heeft op enige vergoeding of voorziening op grond van een collectieve of individuele afspraak, zoals een sociaal plan, welke afspraak is tot stand gekomen v66r 1 juli 2015. Aan [verzoeker] kan worden toegegeven dat de doorwerkregeling naar de letter genomen niet een dergelijke voorziening is. De doorwerkregeling kan uiteraard niet een voorziening zijn waarop [verzoeker] aanspraak krijgt wegens de beëindiging van (de arbeidsovereenkomst die is voortgevloeid uit) die doorwerkregeling. De vraag is vervolgens of de onderhavige doorwerkregeling desalniettemin op grond van de ratio van artikel 2 Besluit op één lijn moet worden gesteld met een voorziening waarop [verzoeker] wegens de beëindiging van de arbeidsovereenkomst recht heeft. 4.10. In antwoord op die vraag is allereerst van belang vast te stellen wat het doel van de afspraak betreffende de doorwerkregeling was. Hierbij wordt aangesloten bij het aan de transitievergoeding ten grondslag liggende gevolgencriterium: een dergelijke afspraak dient op een met de transitievergoeding vergelijkbare wijze de gevolgen van een ontslag zoveel mogelijk te ondervangen voor een werknemer. Verder dient met het oog op het doel van het overgangsrecht - het voorkomen van samen loop van aanspraken door de werknemer- beoordeeld te worden of de werkgever door de nakoming van die afspraak geconfronteerd wordt met dubbele verplichtingen naar aanleiding van een ontslag. 4.11. Het Sociaal Plan en het Sociaal Uitvoeringsplan hebben betrekking op de positie van WIW-werknemers met een grote achterstand op de arbeidsmarkt zoals [verzoeker], die gezien hun leeftijd en hun professionele achtergrond en vaardigheden volgens de arbeidsmarktanalyse van de Raad voor Werk en Inkomen uit 2010 significant slechtere arbeidsmarktkansen hebben. De WIW, zo blijkt ook uit de memorie van toelichting, legde uitdrukkelijk een algemene sociale verantwoordelijkheid bij de gemeentes om een nog grotere afstand tot de arbeidsmarkt en daarmee van een sociaal isolement dat tot een neerwaartse spiraal zou leiden, te voorkomen. Ontslag voor deze groep werknemers leidt dus niet alleen tot financiële kwetsbaarheid, de impact van werkloosheid is ook sociaal gezien groot. De in het Sociaal Plan en liet Sociaal Uitvoeringsplan opgenomen doorwerk- en suppletieregelingen zijn er expliciet op gericht om zoveel mogelijk niet alleen de financiële maar ook de sociale gevolgen van het beëindigen van de WIW-banen te ondervangen. 4.12. [verzoeker] is, zoals de Gemeente onweersproken heeft aangevoerd, door aanspraak te kunnen blijven maken op een doorwerkregeling tot de leeftijd van 62 jaar, in staat gesteld zijn salaris, dat de werkelijke waarde van zijn arbeidsinzet overstijgt, en zijn secundaire arbeidsvoorwaarden te behouden, pensioen te blijven opbouwen en een eventueel beroep op WW en bijstandsuitkering met een aantal jaren uit te stellen. Daarnaast treedt door de doorwerkregeling de (als vrijwel onafwendbaar ingeschatte) werkloosheid en daarmee de sociale gevolgen daarvan eerst een aantal jaren later op. Dit betekent dat [verzoeker] als gevolg van de in het Sociaal Plan getroffen voorzieningen zowel financieel als sociaal in een aanzienlijk betere positie is dan indien de arbeidsovereenkomst op 1juli 2012 zou zijn beëindigd zoals zou zijn gebeurd als er geen Sociaal Plan en Sociaal Uitvoeringsplan zou zijn geweest zo blijkt uit de door de Gemeente overlegde stukken. De regeling heeft voor hem dus zowel de sociale als financiële gevolgen van het (reeds per 1juli 2012 voorgenomen) ontslag zoveel mogelijk ondervangen: immers door de doorwerkregeling kon het ontslag per 1 juli 2012 worden voorkomen en zijn de gevolgen van een ontslag met het maximaal haalbare aantal jaren uitgesteld en tevens is de impact daarvan verminderd. 4.13. Voor de kosten die de uitvoering van de regelingen uit het Sociaal Plan meebracht heeft de Gemeente een speciaal budget ‘afbouw WIW’ beschikbaar gesteld. Uit dit budget zijn naast de andere verplichtingen die de Gemeente uit hoofde van het Sociaal Plan had, de kosten verbonden aan de doorwerkregeling van voldaan. De Gemeente heeft onbetwist aangevoerd dat deze uitgaven de kosten van de transitievergoeding waarop aanspraak gemaakt zou kunnen worden ingevolge artikel 7:763 BW, zoals door [verzoeker] berekend en gevorderd, in aanzienlijke mate hebben overtroffen. 4.14. De Gemeente heeft collectieve afspraken zoals neergelegd in het Sociaal Plan en het Sociaal Uitvoeringsplan gemaakt vóórdat zij rekening heeft kunnen houden met de introductie van een transitievergoeding. Voorts heeft zij zich verbonden aan de hiervoor genoemde, aanzienlijke kosten die de uitvoering van die afspraken die erop gericht waren om de gevolgen van het ontslag voor werknemers zoveel mogelijk te beperken, meebrachten. Onder deze omstandigheden zou gehoudenheid tot betaling van een transitievergoeding leiden tot een samenloop van betalingen in verband met het beëindigen van de arbeidsovereenkomst van [verzoeker], hetgeen de in het Besluit opgenomen overgangsregeling beoogt te voorkomen. 4.15. Dit alles leidt tot de slotsom dat de in het Sociaal Plan en Sociaal Uitvoeringsplan opgenomen doorwerkregeling voor [verzoeker] is aan te merken als een voorziening in de zin van artikel 2 van het Besluit. De grieven 1 tot en met 3 van [verzoeker] zijn dus tevergeefs voorgesteld en dienen verworpen te worden. Grief 4, die voortbouwt op de voorafgaande grieven, faalt eveneens. De beslissing van de kantonrechter zal worden bekrachtigd. [verzoeker] zal, als de in hoger beroep in het ongelijk gestelde partij, worden veroordeeld in de kosten van het hoger beroep.